„Zjednoczeni w różnorodności” – głosi dewiza Unii Europejskiej. Hasło powstałe w wyniku konkursu ogłoszonego przez francuską gazetę „Quest France” trafnie charakteryzuje Zjednoczoną Europę. Mimo że jego autorom zależało na podkreśleniu wielokulturowości kontynentu, łatwo dostrzec, że nie tylko język, kuchnia i zwyczaje ludowe odróżniają kraje Europy. Jest ona różnorodna także gospodarczo. Niemcy są zamożniejsze od Bułgarii, Południe Italii jest mniej zasobne niż Północ kraju.

Polityka regionalna Unii Europejskiej wynika z potrzeby redukowania nierówności gospodarczych i społecznych między poszczególnymi jej regionami. To ważne, gdyż różnice takie mają tendencję do zwiększania się i mechanizm rynkowy nie zapobiega temu zjawisku, a nawet go przyśpiesza. W tej sytuacji, by podnieść atrakcyjność inwestycyjną regionu poprzez rozwijanie infrastruktury i zasobów ludzkich, niezbędna jest pomoc centralna,.

W mijającym okresie programowania, czyli w latach 2000-2006, jako instrumenty polityki strukturalnej w Unii Europejskiej wyodrębniono: fundusze strukturalne, inicjatywy wspólnotowe oraz Fundusz Spójności

Fundusze strukturalne są instrumentami Polityki Strukturalnej Unii Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów UE. W ten sposób wpływa się na zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej Unii. Fundusze kierowane są do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE. Polityka Strukturalna i Fundusze mają pomóc władzom centralnym i regionalnym słabiej rozwiniętych regionów w rozwiązaniu ich najważniejszych problemów gospodarczych. W latach 2000-2006 istniały cztery Fundusze strukturalne, realizujące cele polityki spójności UE: 

• Europejski Fundusz Społeczny,
• Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej,
• Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego,
• Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa,

W latach 2007-2013, w wyniku reformy polityki spójności, liczba Funduszy strukturalnych została ograniczona do dwóch: Europejski Fundusz Społeczny oraz Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego. Do głównego nurtu programowania został włączony również Fundusz Spójności, który w latach 2007-2013 będzie podlegał podobnym zasadom, jak Fundusze strukturalne. Z kolei Fundusze wspierające inwestycje w zakresie rolnictwa i rybołówstwa zostały włączone odpowiednio do Wspólnej Polityki Rolnej oraz Wspólnej Polityki Rybackiej.

Dokumentem określającym kierunki i wysokość wsparcia finansowego ze strony Funduszy na realizację zamierzeń rozwojowych w Polsce w latach 2007-2013 jest Narodowa Strategia Spójności (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia). Narodowa Strategia Spójności (NSS) to dokument strategiczny określający priorytety i obszary wykorzystania oraz system wdrażania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności w Polsce w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007–13.

Łączna suma środków zaangażowanych w realizację NSS w latach 2007-2013 wyniesie około 85,6 mld euro, z czego 67,3 mld euro będzie pochodziło z budżetu UE.

Narodowa Strategia Spójności  będzie realizowana za pomocą następujących programów operacyjnych:

• Program Infrastruktura i Środowisko – 27,9 mld euro,
• Program Kapitał Ludzki – 9,7 mld euro,
• Program Innowacyjna Gospodarka – 8,3 mld euro,
• Program Rozwój Polski Wschodniej – 2,3 mld euro,
• Program Pomoc Techniczna - 0,5 mld euro,
• Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej - 0,7 mld euro,
• 16 regionalnych programów (1 dla każdego z województw) – 16,6 mld euro.